Kennisbundel eHealth in de langdurende zorg

Vilans

Acceptatie door senioren

Hoe bespreken we de manier waarop technologie kan passen binnen het leven van ouderen? We bespreken wat helpend en belemmerend is.

Dit hoofdstuk is een bijdrage van Sebastiaan Peek en Eveline Wouters van Fontys Hogescholen en Tilburg University.

Voor veel senioren is  ICT nog geen vanzelfsprekend onderdeel van hun leven. Dat betekent dat ze soms weerstand voelen en wat meer tijd nodig hebben om te wennen aan een nieuwe toepassing. Bovendien: ieder mens is anders. Wat voor de een werkt, werkt voor ander helemaal niet. De omgeving is daarbij vaak doorslaggevend. Een enthousiast kleinkind kan ervoor zorgen dat iemand een tablet ineens wél ziet zitten.

Uit onderzoek van Fontys Hogescholen en Tilburg University blijkt dat de acceptatie van technologie door senioren vooral beïnvloed wordt door:

  • hun problemen en of ze technologie als oplossing zien
  • wat ze denken en voelen bij technologie
  • de rol van het sociale netwerk
  • de rol van de zorgaanbieder

Problemen en technologische oplossingen

Als we ouder worden krijgen we vaak te maken met verschillende uitdagingen. Onze lichamelijke functies nemen af, soms ook de geestelijke. Waar we precies mee te maken krijgen verschilt van mens tot mens. Soms is het lastig bepaalde activiteiten te blijven doen (denk aan hobby's en huishoudelijk werk), soms ook is het moeilijk om gezond en fit te blijven. Bij het onderhouden van sociale contacten, het vergroten van de veiligheid en een zinvolle dagbesteding kan technologie vaak erg behulpzaam zijn.. 

Toch is de praktijk weerbarstig. Vaak willen senioren het liefst zoveel mogelijk doorgaan op de manier die ze gewend zijn. Dat biedt zekerheid en veiligheid in een levensfase die vaak getekend wordt door afscheid nemen van mensen en mogelijkheden. Zo schakelen sommige senioren bijvoorbeeld liever persoonlijke hulp in door een zoon of dochter te vragen om op internet iets op te zoeken of te regelen. Soms ook wordt een nieuw apparaat niet gebruikt omdat het oude apparaat in hun ogen nog prima voldoet. Het is dus belangrijk je te realiseren dat senioren allerlei alternatieven voor een bepaalde technologie kunnen hebben die in hun ogen goed werken.

Wat senioren denken en voelen bij technologie

Bij het denken en praten over technologische oplossingen spelen een aantal overwegingen een rol bij senioren.

Is het noodzakelijk?

Nieuwe technologie is voor senioren niet altijd nodig. Wat je vaak hoort: dat heb ik niet nodig, dat is voor mensen die er slechter aan toe zijn dan ik.

Hoeveel tijd, moeite of geld kost het?

Het is belangrijk om duidelijk te maken wat de baten zijn van nieuwe technologie. Indien de baten duidelijk zijn is men bereid om te investeren in tijd om nieuwe technologie aan te leren. Bovendien zijn senioren van huis uit vaak gewend zuinig met geld om te gaan en zullen ze niet zo snel een groot bedrag uitgeven aan iets waar ze niet direct de waarde van zien. 

Wat levert het me op?

Vaak heeft het gebruik van technologie positieve en negatieve effecten. Positieve effecten zijn bijvoorbeeld meer of betere sociale contacten, een groter gevoel van veiligheid, meer comfort en meer gemak. Negatieve effecten zijn bijvoorbeeld frustratie omdat het niet meteen lukt om technologie te gebruiken, een gebrek aan vertrouwen in het eigen kunnen en het stigma 'oud' te krijgen. Dit laatste komt regelmatig voor bij klassieke zorgtechnologie zoals halsalarmen en scootmobielen. Mensen wilden niet graag tot de groep behoren die dit soort technologie nodig heeft. Opvallend is dat senioren niet alleen aan de gevolgen voor henzelf denken, maar ook voor hun familieleden. Ze willen hen niet teveel te belasten.

Wat zijn praktische voor- en nadelen?

De eigenschappen van apparaten spelen een belangrijke rol bij de aanschaf. Is het apparaat niet te zwaar om te tillen, is het niet te groot en onpraktisch, is het betrouwbaar, ziet het er mooi uit, gebruikt het niet teveel energie?

Kan ik ermee overweg?

Soms hebben senioren lichamelijke klachten of beperkingen - zoals artrose of een beperkt gezichtsvermogen - die het gebruik van technologie lastig maken. Als ze een toepassing lange tijd niet gebruiken, vergeten ze soms 'hoe het ook alweer moest'. Regelmatig oefenen is dan belangrijk.

De rol van het sociale netwerk

We worden allemaal beïnvloed door de mensen om hen heen. Dat geldt ook voor senioren. Zij krijgen, gevraagd en ongevraagd, advies over technologie van de mensen om hen heen. Familie, vrienden, kinderen of zorgmedewerkers. Dat zijn ook de mensen die hen kunnen helpen bij het leren omgaan met de technologie, zowel praktisch als emotioneel. Vaak gebruiken zij zelf ook moderne technologie, wat een stimulerende werking kan hebben. Denk aan een ver familielid dat contact zoekt via WhatsApp of sms. Of een kleinkind dat een potje Wordfeud doet.

De rol van de omgeving

Zorgaanbieders spelen een belangrijke rol. Een computerclub kan het computergebruik enorm stimuleren. Thuiszorgorganisaties kunnen voorlichting geven over technologieën en de mogelijkheden die ze bieden. Winkels of leveranciers kunnen met hun aanbiedingen vaak het laatste zetje zijn om iemand over te halen een bepaald product te kopen. Fysieke winkels hebben de voorkeur, online shoppen is minder in trek bij ouderen. Verder willen veel ouderen graag een handleiding op papier bij producten die ze kopen. Tot slot spelen verzekeraars en de overheid een rol, omdat zij soms (zorg)technologie vergoeden. Sommige senioren zijn zich hier niet zo van bewust, terwijl andere ouderen bang zijn dat de vergoeding steeds minder wordt.

Dit deden docenten met de opdrachten

Hieronder vind je de opdrachten bij dit onderwerp. We zijn benieuwd naar je ervaringen met de opdrachten. We horen graag wat je ermee gedaan hebt.

Je kunt foto's, verhalen en filmpjes naar ons opsturen. Op deze plek in de kennisbundel gaan we de mogelijkheid bieden om je ervaringen te delen met andere docenten.

Via onderstaande knop kun je contact met ons opnemen.

Stuur je eigen materiaal in >

Opdracht: Verschillen tussen senioren

Senioren kunnen nogal verschillen qua technologiegebruik. Bekijk onderstaand filmpje en bespreek in de klas wat opvalt. Waarin verschillen meneer Strubbe (zie filmpje hieronder) en mevrouw Post (zie Man bijt Hond) ? En hoe komt het dat meneer Strubbe enthousiaster is over technologie?

https://www.youtube.com/watch?v=8IdXcD4X7bQ

Opdracht: De noodzaak van technologie

Senioren zeggen vaak dat ze technologie 'niet nodig hebben'. Maar, jongeren kunnen net zo goed vinden dat ze een bepaalde technologie niet nodig hebben. Bekijk het onderstaande filmpje. Wat valt je op qua redenen die mensen opgeven om de mobiele telefoon niet te willen? In hoeverre lijken deze redenen op de redenen die ouderen opgeven? En zijn er eigenlijk apparaten die je voor jezelf niet nodig vindt?

https://www.youtube.com/watch?v=ri6HRHZ20RI

Auteur: Bromet & Dochters

Opdracht: wat zou een zorgprofessional kunnen doen om technologiegebruik te stimuleren?

Nu je dit hoofdstuk hebt gelezen, wat denk je dat jij als zorgprofessional kunt doen om het gebruik van technologie door senioren te stimuleren? Wat denk je dat goed is om te doen? En wat denk je dat niet goed is om te doen? Bespreek deze vragen met een groepje medestudenten.

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail

Sluit pop-up

Filmpje docenten Summa college Kahoot

Docent Pelk over excursie zorgrobot Zora

https://youtu.be/599sL538Kxk

Sluit pop-up

Collage Summa college testen in de praktijk

Testen in de praktijk is heel goed te doen en je leert er veel van. Ook als docent. Bij de pagina 'Mogelijkheden voor de praktijk' in deze kennisbundel vind je verschillende dingen die je zou kunnen proberen, waaronder: GPS instrumenten, schermzorg, etc.

Collage over testen in de praktijk bij Summa

Sluit pop-up

Collage Summa college technologielokaal

Niet iedereen heeft zo'n lokaal, maar je kunt er ook op een eenvoudigere manier mee aan de slag gaan. Bijvoorbeeld door studenten met elkaar te laten oefenen zoals in de opdracht 'Casus mevr. Van Duin' op de pagina 'Mogelijkheden voor de praktijk' in deze kennisbundel of via skype met je mobiel.

Collage over het technologielokaal bij Summa

Sluit pop-up

Collage Summa college zorgrobot Zora

In de kennisbundel staan verschillende functies die een robot kan hebben. Om die te zien, werkt proberen het allerbest. Het Summa college is het gewoon gaan testen!

Collage over Summa-excursie zorgrobot Zora

Sluit pop-up

Filmpje docent Summa college zorgrobot Zora

Docent Pelk over excursie zorgrobot Zora

https://youtu.be/H4Ma5-hw5Vw