Kennisbundel eHealth in de langdurende zorg

Vilans

Mogelijkheden voor de praktijk

Hier vind je een overzicht van veelvoorkomende toepassingen van technologie voor de langdurende zorg. Zo krijg je een indruk krijgen van wat mogelijk is.

Sommige van de onderstaande technologieën gebruiken we al op veel plaatsen. Andere voorbeelden zien we nog niet erg veel terug in de zorg. Denk bijvoorbeeld aan robotica. We denken al jaren over goede toepassingen voor de zorg maar pas de laatste tijd zien we dat er regelmatig succesjes mee worden gehaald. Het onderstaande rijtje is niet uitputtend maar geeft een indruk van de mogelijkheden.

Communicatieplatforms

Een communicatieplatform is bedoeld om online informatie uit te wisselen. Foto's, berichtjes, blogs of documenten, het kan allemaal. Iedereen kent natuurlijk de bekende platforms als Facebook en WhatsApp. Heel geschikt voor mensen die minder mobiel zijn en zo hun sociale contacten onderhouden. Maar er zijn ook speciale toepassingen voor de zorg. Bijvoorbeeld voor het maken van afspraken met mantelzorgers, het delen van agenda's, ervaringen delen op een forum of een koppeling met het ECD.

Meer hierover lees je op de website van Zorg voor Beter

GPS-technologie

Mensen met dementie hebben soms de neiging te gaan dwalen. Eenmaal buiten kunnen ze de weg naar huis vaak niet meer vinden, met alle vervelende gevolgen van dien. De deur op slot is geen goede optie, omdat het hen teveel beperkt in hun vrijheid en vaak zorgt voor nog meer onrust. Een GPS-lokalisatiesysteem kan dan uitkomst bieden. Een GPS-zender kan bijvoorbeeld verwerkt worden in een riem of horloge. Een zorgmedewerker of mantelzorger kan nagaan waar de cliënt zich bevindt. Bij sommige systemen kan de persoon met dementie een alarmknop indrukken om - eventueel via een spreekluisterverbinding - contact te leggen met een zorgmedewerker of mantelzorger. Sommige varianten helpen mensen met een verstandelijke beperking of milde dementie zelf de weg terug te vinden. Er zijn ook systemen waarbij een zogenaamde 'veilige zone' kan worden ingesteld; wijkt de persoon af van een vooraf bepaald geografisch gebied, dan krijgt de mantelzorger of zorgmedewerker daar een melding van. Controle via GPS-zenders heeft invloed op de privacy van de cliënt en vallen daarom onder de nieuwe wet Zorg en dwang.

Lees ook Vrijheid, veiligheid en privacy.

Comfortdomotica

De mogelijkheden om je huis te automatiseren zijn legio. Een apparaatje waarmee je op afstand de lichten aan- en uitzet of een afstandsbediening voor de thermostaat of de gordijnen. Het zijn allemaal voorbeelden van handige oplossingen die mensen helpen om comfortabeler en langer thuis te wonen, steeds vaker gekoppeld aan apps. Een zoon of dochter die in een andere stad woont kan zo bij vader of moeder de verwarming regelen. Op het moment dat technologie in en rond het huis 'slim' wordt spreken we vaak over domotica. Bijvoorbeeld als verlichting communiceert met de voordeur en met een sensor die de lichtinval meet. Of als je mobiele telefoon door middel van GPS laat weten dat je thuis komt. Dan gaan de lichten automatisch aan als je in het donker thuiskomt. De beste systemen zijn kostbaar. Dit soort 'comfortdomotica' schaffen mensen meestal zelf aan. Ze zijn prettig als je minder mobiel bent, maar werken soms ook inactiviteit in de hand.

Toezichthoudende domotica

Veel zorgorganisaties gebruiken eenvoudige toezichthoudende technologie: een sensor volgt de cliënt en als er iets misgaat, krijgt de zorgmedewerker een signaal. De meest recente technologie is veel slimmer en kan de bewegingen ook interpreteren. Rolt iemand alleen om? Moet hij naar de wc? Pakt hij drinken en gaat hij weer slapen? Of is er echt iets aan de hand? Deze ‘slimme’ technologie helpt zorgorganisaties bij het verbeteren van hun zorgprocessen. Je kunt dan bijvoorbeeld in de nachtdienst meer cliënten per medewerker verzorgen omdat het systeem weet welke melding prioriteit heeft. Bij de meeste zorgorganisaties is deze technologie nog niet ingevoerd. Toezichthoudende domotica is bedoeld om de bewegingsvrijheid van ouderen te vergroten. Tegelijkertijd kan het ook nadelig zijn voor de privacy. Daarom valt toezichthoudende domotica technologie onder de nieuwe wet Zorg en dwang (zie ook het hoofdstuk over vrijheid, veiligheid en privacy).

https://vimeo.com/125251003

Beeldschermzorg

Beeldschermzorg is zorg op afstand door middel van beeldcontact, vaak over een beveiligde verbinding. Beeldschermzorg wordt veel gebruikt voor begeleiding of contact op afstand. Voor verzorgende taken is het minder geschikt, daar heb je meestal je handen voor nodig.

Activity trackers

Veel mensen gebruiken tegenwoordig een fitness tracker. Soms door middel van een speciaal ontworpen bandje als de Fitbit of Jawbone, soms ook geïntegreerd in hun horloge. Zo kunnen ze op een makkelijke en laagdrempelige manier hun activiteit, bijvoorbeeld via aantal voetstappen, en soms ook hun hartslag bijhouden. Dit kan handig zijn om mensen te stimuleren om voldoende te bewegen. Zeker als dit directe gevolgen heeft voor de gezondheid en medicijngebruik. Denk bijvoorbeeld aan mensen met diabetes.

Apps

Gezondheidsapps zijn populair. Het aanbod is zo groot dat het een hele klus is om uit te zoeken welke apps in welke situatie bruikbaar zijn. Alleen bij Apple vind je al meer dan 50.000 apps met een medisch of gezondheidsdoel. Veel zorgmedewerkers en studenten zijn gewend om in hun privéleven met apps te werken. Die vaardigheden kunnen ze goed toepassen in hun werk. Belangrijke vraag daarbij: wat heeft de cliënt nodig, wat heeft de zorgmedewerker nodig en welke oplossing past daarbij? Ga vervolgens op zoek naar een passende app waar goede reviews over te vinden zijn.

Leefstijlmonitoring

https://vimeo.com/92991659

Leefstijlmonitoring is het in kaart brengen van het leefpatroon van een alleenwonende mensen met behulp van bewegingssensoren en contactsensoren in een woning. Zo krijgen mantelzorgers of zorgverleners zicht op het dag-nachtritme van de bewoner. Hoe vaak gaat hij naar het toilet, hoe vaak komt hij 's nachts uit bed, op welke momenten verlaat hij de woning? De sensoren bevinden zich in alle ruimtes van de woning die frequent bezocht worden en communiceren draadloos met een centrale unit die is verbonden met internet. Via een computerprogramma worden de gegevens geïnterpreteerd en via een app op een smartphone of webpagina met inlog wordt de informatie inzichtelijk gemaakt. Bij afwijkingen – buiten een vastgestelde marge - van het dagelijks leefpatroon geeft het systeem een actieve melding. Naast een dagelijks ritme worden ook de patronen over een langere periode weergeven. Leefstijlmonitoring is alleen geschikt voor mensen die alleen wonen omdat de patronen gemaakt worden op basis van een gemeten beweging. Het systeem kan niet herkennen wie de beweging maakt. Op dit moment wordt het vooral ingezet bij alleenwonende mensen met dementie.

Meer informatie over leefstijlmonitoring vind u op de website domotica wonen en zorg.

Robotica

Het beeld dat de meeste mensen hebben van een robot is vooral gevormd door SF films. Maar een robot is niets meer en minder dan een programmeerbare machine die verschillende taken kan uitvoeren. Een sensor is dus eigenlijk ook een robot, want die houdt de boel in de gaten en waarschuwt als er iets aan de hand is. De nieuwste robots hebben allerlei functies. Ze kunnen bijvoorbeeld mensen gezelschap houden, helpen met het structureren van de dag of klusjes voor doen. Sommige mensen maken ook gebruik van een robotarm of robothand wanneer ze hun eigen arm of hand niet meer kunnen gebruiken. Waar kun jij een robot voor gebruiken? 

Bekijk een filmpje over robotica (Youtube)

 

ECD

Een zorgorganisatie is verplicht om voor iedere individuele cliënt een zorgdossier op te stellen. Tegenwoordig gebeurt dit vrijwel altijd digitaal in een ECD; een elektronisch cliëntendossier. In dit dossier bewaart een zorgorganisatie alle informatie die nodig is om de cliënt goede zorg en ondersteuning te kunnen bieden. Deze informatie betreft bijvoorbeeld het zorg- of ondersteuningsplan, een risicoinventarisatie of de indicatiestelling. Dankzij de technologische ontwikkelingen is het ECD steeds vaker een praktisch hulpmiddel voor zorgverleners en cliënten, het ondersteunt het werken met het zorg- of ondersteuningsplan. Op dit moment voeren professionals vaak de regie over deze gegevens, maar steeds vaker krijgen cliënten of hun vertegenwoordigers rechtstreeks toegang tot hun dossier. Dit vergroot de regie van cliënten.

Dit deden docenten met de opdrachten

Hieronder vind je de opdrachten bij dit onderwerp. We zijn benieuwd naar je ervaringen met de opdrachten. We horen graag wat je ermee gedaan hebt.

Je kunt foto's, verhalen en filmpjes naar ons opsturen. Op deze plek in de kennisbundel gaan we de mogelijkheid bieden om je ervaringen te delen met andere docenten.

Via onderstaande knop kun je contact met ons opnemen.

Stuur je eigen materiaal in >

Opdracht: Wat voor technologie is er allemaal in de zorg?

Hieronder staan een aantal woorden die te maken hebben met technologie.
Zoek er plaatjes bij en geef aan wat het doet. Nabespreken in de klas. Vraag bijvoorbeeld aan studenten wat volgens hen de voor- en nadelen zijn.

  • Domotica
  • Digitale communicatie
  • Zorg op afstand
  • EHealth
  • E-learning
  • Schermzorg
  • E-coaching
  • Patiëntenportaal
  • Elektronisch patiëntendossier (EPD)
  • Elektronisch cliëntendossier (ECD)
  • Robotica
  • Gezondheidszorgapps
  • Crossmedia
  • Ambient intelligence
  • Leefstijlmonitoring
  • Zelfmanagement apps

Opdracht: Casus Mevrouw van Duin

Hiervoor heb je twee smartphones en/of 2 laptops met webcam nodig.
Casus: Mevrouw van Duin heeft hulp thuis nodig en jij bent haar coach. Dagelijks bel jij haar op om te vragen hoe het met haar gaat. Jullie praten dan ongeveer 5 minuten over koetjes en kalfjes maar ook over de lichamelijke en geestelijke toestand van mevrouw van Duin. Zij waardeert dit contact erg en zit dagelijks stipt op tijd voor haar webcam.

Drie personen. Een persoon speelt de rol van mevrouw van Duin de andere is verpleegkundige. Een derde persoon observeert en let op de volgende punten:

  • Laat het gesprek eerst plaatsvinden zonder beeld.
  • Begrijpen verpleegkundige en cliënt elkaar goed volgens jou?
  • Observeer je miscommunicatie, zo ja waar?
  • Wissel in je groepje van Rol. Laat het gesprek nu nog eens plaatsvinden maar nu met beeld.
  • Wat valt je op aan het contact via beeldbellen?
  • Begrijpen verpleegkundige en cliënt elkaar goed volgens jou?
  • Observeer je miscommunicatie, zo ja waar?
  • Koppel jullie bevindingen terug in de les.

Opdracht: Cliënten vragen

Vraag op je werk of stageplek aan 3 cliënten hoe zij gebruik maken van technologie in de zorg. Maak een foto (als dat mag) van de technologie die zij gebruiken. Neem de foto mee naar de les en geef uitleg over:

  • Welke technologie werd gebruikt?
  • Hoe werd het gebruikt en door wie?

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail

Sluit pop-up

Filmpje docenten Summa college Kahoot

Docent Pelk over excursie zorgrobot Zora

https://youtu.be/599sL538Kxk

Sluit pop-up

Collage Summa college testen in de praktijk

Testen in de praktijk is heel goed te doen en je leert er veel van. Ook als docent. Bij de pagina 'Mogelijkheden voor de praktijk' in deze kennisbundel vind je verschillende dingen die je zou kunnen proberen, waaronder: GPS instrumenten, schermzorg, etc.

Collage over testen in de praktijk bij Summa

Sluit pop-up

Collage Summa college technologielokaal

Niet iedereen heeft zo'n lokaal, maar je kunt er ook op een eenvoudigere manier mee aan de slag gaan. Bijvoorbeeld door studenten met elkaar te laten oefenen zoals in de opdracht 'Casus mevr. Van Duin' op de pagina 'Mogelijkheden voor de praktijk' in deze kennisbundel of via skype met je mobiel.

Collage over het technologielokaal bij Summa

Sluit pop-up

Collage Summa college zorgrobot Zora

In de kennisbundel staan verschillende functies die een robot kan hebben. Om die te zien, werkt proberen het allerbest. Het Summa college is het gewoon gaan testen!

Collage over Summa-excursie zorgrobot Zora

Sluit pop-up

Filmpje docent Summa college zorgrobot Zora

Docent Pelk over excursie zorgrobot Zora

https://youtu.be/H4Ma5-hw5Vw