Kennisbundel Herstelondersteunende zorg

Vilans

Vooraf

Herstellen doe je zelf. Het is een proces dat de betrokkene zelf doormaakt. Het gaat om het opkrabbelen na een catastrofale gebeurtenis in het leven. De ondersteuning van herstel bij lichamelijke of psychische aandoeningen noemen we ‘herstelondersteuning’. Herstelondersteunende zorg is alle herstelondersteuning die wordt gegeven door hulpverleners.

Het thema ‘Herstelondersteunende zorg’ staat de laatste jaren volop in de belangstelling. Niet alleen in de geestelijke gezondheidszorg en de verslavingszorg, maar ook steeds meer in het werkveld voor mensen met niet aangeboren hersenletsel en voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking. Niet alleen intramuraal (binnen instellingen) of (semimuraal (binnen instellingen voor beschermd wonen, maar vanwege de huidige transities en transformaties in het sociaal domein ook extramuraal (in de wijk). Het thema mag dan ook niet ontbreken in de hbo-opleidingen zorg en welzijn. Daarom maakte het lectoraat Rehabilitatie van de Hanzehogeschool Groningen met docenten en ontwikkelaars deze actuele, praktijkgerichte kennisbundel. Voordat je ermee aan de slag gaat, leggen we uit waarom dit thema belangrijk is en hoe je deze bundel gebruikt.

Waarom deze kennisbundel?

We leven in een tijd van grote veranderingen. Vier grote transities krijgen vorm: de overheveling van begeleiding en ondersteuning, van de jeugdzorg en van ‘werken naar vermogen’ vanuit hun historische landelijke context naar de gemeenten (Wmo, Jeugdwet en Participatiewet) en van ‘passend onderwijs’ naar gedecentraliseerde regionale samenwerkingsverbanden (Dröes, van Wel & Korevaar, 2016).
De verzorgingsstaat wordt ingrijpend gemoderniseerd in de richting van een participatiesamenleving. Voor de professional in zorg en welzijn betekent dit een accentverschuiving: van zorg naar participatie-ondersteuning. Zorgen doe je voor een ander of een ander doet het voor jou. Maar participeren doe je zelf. Je kunt niet geparticipeerd worden en je kunt niet participeren voor een ander. Participatie-ondersteuning is minder nadruk op behandeling en zorg, en meer nadruk op coaching en herstel. 
Bij overheden en zorgprofessionals is geleidelijk het inzicht gegroeid dat mensen met beperkingen ermee geholpen zijn wanneer zij zelf regie kunnen voeren, wanneer hulp en ondersteuning aansluiten bij hun eigen kracht en bij de kracht van hun netwerk. Empowerment en zelfmanagement zijn centrale begrippen geworden.

Het proces van het ontdekken en gebruiken van eigen kracht en mogelijkheden wordt aangeduid als herstel. Een definitie van herstel luidt:

Een zeer persoonlijk en uniek proces waarin iemands opvattingen, waarden, gevoelens, doelen en rollen veranderen. Het leidt tot een leven met meer voldoening, waarin hoop een plaats heeft en men kan geven en nemen ondanks de beperkingen en participatieproblemen die met de aandoening gepaard gaan. Herstel heeft te maken met het ontstaan van een nieuwe betekenis en zin in het leven, terwijl men over de gevolgen van de aandoening heen groeit (naar Anthony, 1993).

Herstellen doe je zelf. Het is een proces dat de betrokkene zelf doormaakt. Het gaat om het opkrabbelen na een catastrofale gebeurtenis in het leven.

De ondersteuning van herstel bij lichamelijke of psychische aandoeningen noemen we ‘herstelondersteuning’. Herstelondersteuning vindt voor het grootste deel buiten de zorg plaats, namelijk door lotgenoten, familie, vrienden, collega’s en maatschappelijke instanties. Maar zodra deze ondersteuning geboden wordt vanuit de zorg noemen we haar ‘herstelondersteunende zorg’. In deze kennisbundel staat dit begrip centraal.

Hoe gebruik je deze kennisbundel?

De kennisbundel is van toepassing op opleidingen als Sociaal werk, GGz Agoog, Verpleegkunde, en paramedische beroepen.

We hebben vier verschillende thema's geselecteerd die je terug vindt in het menu:

  1. Herstel
  2. Herstelondersteunende zorg
  3. Rehabilitatie
  4. Ervaringsdeskundigheid

Per thema vind je:

  • Onderwerpen met daarin de meest actuele kennis en voorbeelden.
  • Opdrachten met daarin gevarieerde werkvormen voor studenten.
  • Tips, instrumenten en andere materialen voor de praktijk.

Je hoeft niet alles uit deze kennisbundel te gebruiken. Pik eruit waar jij aandacht aan wilt besteden en wat jij kunt gebruiken in je lessen.

Samenstelling

Deze kennisbundel is ontwikkeld door:

  • Lies Korevaar, lector Rehabilitatie
  • Jolanda Kroes, hogeschool hoofddocent en onderzoeker lectoraat Rehabilitatie

Deze Hbo kennisbundel is mede gebaseerd op de Mbo kennisbundel Herstelondersteunende zorg van het Trimbos-instituut en mede ontwikkeld als onderdeel van de Werkplaats Sociaal Domein Noord van de Hanzehogeschool Groningen.

Logo Vilans

     Logo van de Hanzehogeschool

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail