Kennisbundel Licht verstandelijke beperking

Vilans

Moeilijk verstaanbaar gedrag

Bij de ondersteuning van cliënten met LVB kun je te maken krijgen met gedrag dat je niet goed begrijpt of dat je moeilijk vindt om mee om te gaan. Het gedrag observeren en analyseren is essentieel om te achterhalen wat de cliënt duidelijk wil maken met zijn/haar gedrag, zodat je vervolgens op de juiste manier kan reageren

Moeilijk verstaanbaar gedrag

Moeilijk verstaanbaar gedrag (MVG) is gedrag dat we niet meteen begrijpen. Het gedrag is bijvoorbeeld onverwacht of past in jouw ogen niet in de context. Soms kunnen mensen agressief zijn naar anderen of naar zichzelf. Met dit gedrag wil iemand vaak vertellen dat iets niet klopt, dat ze iets anders willen of dat hun leven niet verloopt zoals zij het willen. Cliënten die dit gedrag vertonen vinden soms niet de juiste woorden of durven zich niet uit te spreken. MVG is dan ook te zien als een vorm van communicatie van de cliënt.

Moeilijk verstaanbaar gedrag kan veel oorzaken hebben. Deze zijn niet altijd even zichtbaar en/of beïnvloeden elkaar sterk. Vaak is er niet één oorzaak aan te wijzen. Gedrag wordt sterk beïnvloed door reacties uit de omgeving op dat gedrag. Als professional is het belangrijk dat je het gedrag van je cliënt niet ziet als ‘een probleem’, maar als een signaal dat iets niet goed gaat. MVG is vrijwel altijd een uiting van een onderliggende vraag, wens of emotie. Ga dan ook op onderzoek uit naar de achtergrond van dit gedrag en baseer daar je oplossing op, wanneer je enkel op beheersing van het gedrag focust worden de problemen waarschijnlijk alleen maar groter.

  • Begeleiders spelen vaak ook een rol in het moeilijk verstaanbaar gedrag van een cliënt. In deze blog en in zijn boek ‘door stil te staan kom je verder’ betoogt Geert Bettinger dat het dan ook belangrijk is naar je eigen rol te kijken wanneer je op zoek gaat naar de oorzaken van MVG: Cliënt met moeilijk verstaanbaar gedrag.
  • Moeilijk verstaanbaar gedrag hangt vaak samen met de woon-, werk- en leefomstandigheden van de cliënt. Bij het beoordelen van de leefomstandigheden zijn er verschillende punten om op te letten: Gedrag veranderen.
  • Op het kennisplein gehandicaptensector vind je een definitie overzicht van probleemgedrag: Gedrag en gedragsproblemen.
  • Het behandelprogramma Grip op Agressie is speciaal geschreven voor mensen met een LVB en ernstig agressief gedrag. In dit behandelprogramma wordt ingegaan op het herkennen van gevoelens en gedachten en het omgaan met boosheid en agressie: Grip op agressie.

Preventie en hantering MVG

De aanpak van moeilijk verstaanbaar gedrag begint met de preventie van dit gedrag. Om moeilijk verstaanbaar gedrag te voorkomen is het belangrijk dat je duidelijk communiceert met de cliënt en informatie op maat geeft, het sociale netwerk van je cliënt betrekt in de ondersteuning, het mogelijk maakt dat je cliënt de eigen regie kan voeren en dat je een veilige situatie creëert.

Omdat moeilijk verstaanbaar gedrag bij mensen met een LVB veel verschillende oorzaken kan hebben, is het bij de hantering van dit gedrag belangrijk in kaart te brengen welke aspecten een rol spelen. Een multidisciplinaire benadering kan je hierbij helpen. Samenwerken met het sociale netwerk van de cliënt, maar ook met professionals uit andere disciplines, is hierbij belangrijk. Daarnaast is het van belang dat je als professional een veilige situatie voor je cliënt creëert waar genoeg ruimte is voor eigen inbreng en beleving. Goede afstemming in een veilige omgeving kan ervoor zorgen dat je cliënt de ruimte krijgt de onderliggende vraag, wens of emotie beter te verwoorden.

Hieronder vind je opdrachten waarmee je dieper in kan gaan moeilijk verstaanbaar gedrag bij mensen met een LVB. We zijn benieuwd naar je ervaringen met de opdrachten. We horen graag wat je ermee gedaan hebt.

Je kunt foto's, verhalen en filmpjes naar ons opsturen. Op deze plek in de kennisbundel gaan we de mogelijkheid bieden om je ervaringen te delen met andere docenten.

Via onderstaande knop kun je contact met ons opnemen.

Stuur je eigen materiaal in >

Opdracht 1: E-learning 'Gentle Teaching'

Deze Free Learning richt zich op ‘Gentle Teaching’. Aan de hand van 20 vragen kun je jezelf basiskennis bijbrengen over Gentle Teaching en hoe je dat kunt inzetten om weerstand en agressie bij jouw cliënten te voorkomen. Deze e-learning is niet specifiek gericht op mensen met LVB, maar de opgedane kennis is hier wel op toe te passen.

Opdracht 2: Gedragsobservatie

Individuele opdracht: Observeer het gedrag van een cliënt met LVB die moeilijk verstaanbaar gedrag (MVG) laat zien. Beschrijf het gedrag de cliënt laat zien en beschrijf hoe de betrokken professionals hierop reageren. Wat doen ze? Wat doe jij? Gebruik hiervoor een observatielijst, zoals de gedragsobservatielijst.

In groepjes: Bespreek de ingevulde observatielijsten in een kleine groep: Hoe was het om de observatielijst in te vullen? Wat is er geobserveerd?

Verdiepend:

Ga verder in op elke observatielijst. Bespreek de volgende vragen:

  • Wat zijn omgevingsfactoren die het gedrag van de cliënt beïnvloeden?
  • Zijn er lichamelijke factoren of andere factoren die kans op MVG bij deze cliënt beïnvloeden?
  • Wat wil de cliënt duidelijk maken met zijn/haar gedrag?
  • Wat zijn de verschillen en overeenkomsten in de benadering van de professionals naar de cliënt toe?
  • Wat werkte goed in de benadering? Wat werkte niet? Wat zou jij anders doen?
  • Wat heb je geleerd van deze observatie?

Opdracht 3: Casussen MVG en LVB

Op de website leren van casussen van het CCE staan verschillende casussen over mensen met een licht verstandelijke beperking, al dan niet in combinatie met andere diagnoses, die moeilijk verstaanbaar gedrag vertonen. De casussen een grotere cirkel voor Gerhard en Leopold doet weer mee zijn hier twee van. In de casussen wordt besproken hoe er omgegaan wordt met de cliënt, hoe het gedrag inzichtelijk is gemaakt en uiteindelijk opgelost. Vergelijk de twee casussen met elkaar.

Bespreek hierna:

  • Hoe zou de situatie voor de cliënt zelf zijn?
  • Hoe sluit je aan bij wat de cliënt wil?
  • Wat valt je op aan de beslissingen van de begeleiding?
  • Welke werkwijze zou jij het liefst gebruiken?
  • Hoe worden de naasten betrokken in beide casussen?

Verdiepend:

Ga na welk beleid jouw (stage)organisatie heeft op het gebied van omgaan met moeilijk verstaanbaar gedrag. Beschrijf wat de sterke punten zijn van dit beleid. Geef ook aan welke verbeteringen mogelijk zijn. Hoe kunnen deze worden gerealiseerd?

Opdracht 4: Omgaan met MVG (Verdiepend)

Deze film is gemaakt ter ondersteuning van het Tripe-C boek. De hoofdrolspelers in de film zijn cliënten en medewerkers van ASVZ.

https://www.youtube.com/watch?v=UxbPNIekCzk

Moeilijk verstaanbaar gedrag bij een cliënt heeft bijna altijd een achterliggende reden. Het is als professional dan ook heel belangrijk om goed naar je cliënt te luisteren en te achterhalen waarom hij/zij moeilijk verstaanbaar gedrag laat zien. Een van de manieren waarop je dit kan achterhalen is de Triple-C methode. Dit is een visie en een methodiek voor de begeleiding en behandeling van mensen met een (verstandelijke) beperking, die daarnaast gedragsproblemen of psychische problemen hebben. De drie C’s van Triple-C staan voor Cliënt, Coach en Competentie. Coaches (begeleiders) ondersteunen cliënten door op basis van een onvoorwaardelijke ondersteuningsrelatie samen competenties op te bouwen.

Bekijk de film (23:50 minuten)  gewoon is anders waarin het Triple-C model wordt toegelicht en het Triple-C behandelhuis. En oefen met het Triple-C in tweetallen in de groep (in de vorm van een rollenspel) of op de stage/werkvloer met een cliënt die MVG laat zien.

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail