Kennisbundel Niet Aangeboren Hersenletsel

Vilans

Doelgroep NAH

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op wat NAH is en hoe het een breuk in de levenslijn met zich meebrengt.

Remko

Leven met de gevolgen van traumatisch hersenletsel: Alles is veranderd, maar de enige die dat eigenlijk echt door heeft bent je zelf en de mensen die dicht bij je staan (6:57 min.)

Niet aangeboren hersenletsel (NAH) is een beschadiging aan de hersenen die is ontstaan in de loop van iemands leven. Bij NAH is er is sprake van een onomkeerbare breuk in de levenslijn. NAH kent vele oorzaken. Bijvoorbeeld een ongeval, hersenbloeding, hersenontsteking, hersentumor, ziektes als Parkinson of multiple sclerose.

De breuk in de levenslijn

Niet aangeboren hersenletsel zorgt voor een onderbreking van de levenslijn van de persoon die het overkomt. Na het hersenletsel is alles anders en deze verandering is (deels) onomkeerbaar: mensen blijven vaak beperkingen ervaren als gevolg van het hersenletsel. Zij zijn dan bijvoorbeeld veel sneller moe, raken snel overprikkeld, hebben verminderd inlevingsvermogen, hebben lichamelijke en motorische problemen, kunnen niet zo goed meer dingen onthouden, denken trager, hebben meer moeite met emotieregulering, et cetera. Mensen met NAH kunnen daardoor hun dagelijkse activiteiten van voor het letsel vaak niet meer doen, denk hierbij aan werk, hobby’s en onderwijs. Je ziet dan ook vaak dat mensen het idee hebben dat hun leven in tweeën is gedeeld; ‘voor het NAH’ en ‘na het NAH’. Zij moeten leren hoe ze hun leven opnieuw en anders kunnen inrichten. Dat geeft vaak veel problemen en frustratie. Hierin verschillen mensen met NAH van mensen met aangeboren beperkingen.

Het leven na NAH verschilt van het leven voor het letsel. Dat wil echter niet zeggen dat mensen met NAH hun leven niet meer kunnen leiden zoals zij dat willen. Leven met NAH vraag om aan aanpassing aan de nieuwe situatie, zowel van de persoon zelf als zijn/haar naasten. Als professional kan je helpen het leven van iemand met NAH, en diens naasten, waardevol te maken.

Typering van mensen met NAH

Kenmerkend voor NAH is de breuk in de levenslijn. Het hersenletsel kan echter verschillende oorzaken hebben. Er wordt onderscheid gemaakt tussen traumatisch hersenletsel ontstaan door geweld van buitenaf en niet-traumatisch hersenletsel ontstaan van binnenuit.

Mensen met NAH kunnen problemen ervaren op veel uiteenlopende gebieden, zowel lichamelijk als mentaal. De specifieke gevolgen verschillen echter van persoon tot persoon. Dit heeft te maken met de ernst, omvang en plaats van de hersenschade alsmede de leeftijd waarop het letsel ontstaat, de persoonlijkheid voor het letsel en de omgeving waarin iemand functioneert. Hierdoor zijn er grote verschillen tussen individuen met NAH, als professional is het belangrijk rekening te houden met deze verschillen tussen individuen met NAH.

Jaarlijks krijgen in Nederland naar schatting 130.000 tot 140.000 mensen te maken met een vorm van hersenletsel. Omdat de medische registratie moeilijk is en definities verschillen is het niet mogelijk om exacte aantallen te geven. Een deel van de mensen met NAH zal blijvend behoefte aan ondersteuning hebben. Jaarlijks houden ongeveer 40.000 mensen blijvende beperkingen over aan NAH. De meeste begeleidingsbehoeften betreft de onzichtbare gevolgen. Dit zijn gevolgen in denken (trager, niet goed kunnen schakelen in onderwerpen, minder goed in oplossingen kunnen denken), geheugen en emoties (verminderd invoelingsvermogen, korter lontje, of juist vervlakking, stemmingsveranderingen).

In het volgende hoofdstuk ‘Hersenletsel’ wordt verder ingegaan op de oorzaken en gevolgen van NAH.

Hieronder vind je opdrachten waarmee je dieper in kan gaan op wat NAH precies is, hoe veel mensen hier mee te maken hebben en wat de breuk in de levenslijn inhoudt. We zijn benieuwd naar je ervaringen met de opdrachten. We horen graag wat je ermee gedaan hebt.

Je kunt foto's, verhalen en filmpjes naar ons opsturen. Op deze plek in de kennisbundel gaan we de mogelijkheid bieden om je ervaringen te delen met andere docenten.

Via onderstaande knop kun je contact met ons opnemen.

Stuur je eigen materiaal in >

Opdracht 1: NAH de feiten en getallen

NAH kent veel verschillende oorzaken en komt op iedere leeftijd voor. In dit filmpje van de patiëntenvereniging wordt verder ingegaan op de oorzaken en gevolgen van NAH.

https://www.youtube.com/bjFsHvQf5PA

Kijk de video van de patiëntenvereniging. Beantwoord na het kijken van de video de volgende vragen:

  • Hoe veel mensen lijden in NL aan hersenletsel? (1 op de … of totaal aantal)
  • Wat zijn oorzaken van NAH?
  • Met welke problemen kunnen mensen met NAH te maken hebben?
  • Wat zijn de grootste problemen waar veel mensen met NAH tegenaan lopen bij het vragen om hulp? (naasten en professionals)

Reflecteer na het kijken van de video op de antwoorden. Wat had je goed ingeschat? Wat had je over- of onderschat en waarom?
Wanneer er met een groep naar de video is gekeken, kun je de antwoorden eerst op post-its schrijven en deze per vraag op een bord of flip-over plakken.

Opdracht 2: Herken NAH

NAH is lang niet altijd zichtbaar. Hoe kan je dan toch te weten komen of iemand NAH heeft? Op het kennisplein gehandicaptensector staan zeven signalen die een professional bij NAH kan oppikken.
Zoek voorbeelden bij de 7 signalen. Wanneer je in een groep werkt, kan je de groep opdelen in 7 groepjes en de signalen verdelen. Elke groep zoekt voorbeelden bij ‘hun’ signaal en presenteert deze aan de rest van de groep. 

Wanneer de groep al werkt met mensen met NAH  kan in deze opdracht ook een cliënt als uitgangspunt genomen worden. Welke signalen zie je bij deze cliënt terug? Op welke manier? heb je nieuwe inzichten opgedaan door het werken met deze cliënt? Wat werkt wel en niet in de begeleiding bij de verschillende signalen?

Verdiepend

Bedenk wat verschillen en overeenkomsten kunnen zijn tussen de doelgroep NAH en andere doelgroepen in de gehandicaptenzorg. Wat zou er anders zijn in de begeleiding van mensen met niet aangeboren hersenletsel in vergelijking met de begeleiding van andere doelgroepen?

Opdracht 3: Het levensverhaal van iemand met NAH

Breng het levensverhaal van iemand met NAH in kaart. Dit kan door iemand met NAH te interviewen. Bereid het interview goed voor, maak een gespreksleidraad waarin je de onderwerpen die je aan bod wil laten komen en de vragen die je wil stellen opschrijft.

Bartimeus heeft een digitaal levensboek ontwikkeld. Je kunt studenten de opdracht geven om met behulp van deze online tool iemand te helpen zijn/haar levensboek te maken.

Verdiepend

Je hebt het levensverhaal van de cliënt in kaart gebracht. Hoe kunnen professionals bijdragen aan een betekenisvol en kwalitatief goed leven voor deze cliënt? Hoe kunnen de naasten van de cliënt hierbij betrokken worden?

Opdracht 4: Kernopgaven NAH (verdiepend)

Gebruik voor deze opdracht de vier kernopgaven zoals in het competentieprofiel NAH (hoofdstuk 3) omschreven. De kernopgaven geven de keuzes en dilemma’s weer waar je als professional regelmatig mee in aanraking komt. Daarmee is niet bedoeld dat je als professional een keuze moet maken voor één van beide ‘polen’, maar dat je regelmatig in situaties verkeert waarbij een afweging moet worden gemaakt in het spanningsveld tussen beide.

Reflecteer op de kernopgaven. Waarom is het een spanningsveld? Hoe sta je er zelf in, wat vind je belangrijk in de begeleiding van iemand met NAH? Op welke manier kan de driehoek (cliënt, naasten, professionals) betrokken worden?
Bespreek vervolgens je bevindingen met een medestudent. Waar komen jullie reflecties overeen? Waar verschillen ze?

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail

Sluit pop-up

Remko

Leven met de gevolgen van traumatisch hersenletsel: Alles is veranderd, maar de enige die dat eigenlijk echt door heeft bent je zelf en de mensen die dicht bij je staan (6:57 min.)

https://www.youtube.com/watch?v=A0FmV64TEj4