Kennisbundel Niet Aangeboren Hersenletsel

Vilans

Methodieken

In dit hoofdstuk komen ondersteunings- en communicatietechnieken bij NAH aan bod.

Mensen die getroffen zijn door NAH hebben vaak in meer of mindere mate ondersteuning nodig. Het begeleiden van mensen met NAH is complex, aangezien je te maken hebt met een disharmonisch profiel bij de cliënt en elke cliënt uniek is. Naast ondersteuningsmethodieken zal in dit hoofdstuk ingegaan worden op communicatietechnieken bij NAH.

Ondersteuningsmethodieken

Niet aangeboren hersenletsel heeft blijvende gevolgen. Dat wil echter niet zeggen dat na de acute en revalidatiefase er niets meer gedaan kan worden voor de betrokken. Integendeel, gedurende de chronische fase van het NAH kunnen er verschillende ondersteuningsmethodieken ingezet worden die de getroffene helpen hun leven weer op orde te krijgen.

De gebruikte ondersteuningsmethodiek kent overlap met het ondersteuningsplan. Dit plan is gericht op de optimale participatie van de persoon met NAH en richt zich op de beleving, wensen en ambities van de getroffene en zijn naasten. Er worden doelen, afspraken en evaluatiemomenten in vastgelegd. De ondersteuning kan zich op één of meerdere levensgebieden richten. Naast ondersteuning voor de persoon met NAH is het ook belangrijk dat de professional de naasten, en dan met name de mantelzorger, kan ondersteunen in het vormgeven van het leven na het NAH.

Communicatietechnieken

Goede communicatie bij NAH valt of staat bij een goede inschatting van het niveau, de deskundigheid en de beleving van de cliënt. Hierbij moet ook rekening gehouden worden met een eventueel disharmonisch profiel. Omdat de gevolgen van NAH vaak niet op het eerste gezicht duidelijk zijn, en bij ieder persoon anders zijn, is het belangrijk goed te luisteren en te kijken naar de cliënt. Daarbij is het belangrijk altijd de persoon centraal te stellen en niet het hersenletsel, kijk naar mogelijkheden, wensen en talenten en niet naar beperkingen.

NAH kan leiden tot taalstoornissen. Mensen hebben moeite met het vinden van woorden, het vormen van zinnen en het begrijpen van taal (afasie). Daarnaast kunnen mensen met NAH moeite hebben met praten als gevolg van de verlamming van spieren in de mond. De spraak wordt dan moeilijk verstaanbaar (dysartrie). Ook kan het vermogen om de grote lijn van een gesprek vast te houden en/of het meer abstract denken zijn aangedaan.

Als professional is het belangrijk dat je bij de communicatie met mensen met NAH rustig praat, de tijd neemt, goed de hoofdlijnen van het gesprek aangeeft, helpt hoofd- en bijzaken van elkaar te scheiden en goed nagaat of alles voldoende begrepen is. Het gaat er echter niet alleen om dat jij als professional begrijpelijk maar juist om dat de cliënt zich begrepen voelt.

Signalering van NAH

Als gevolg van hersenletsel krijgt een groot aantal mensen vroeg of laat te maken met klachten. Dingen die vroeger (voor het letsel) eenvoudig waren lijken nu lastig(er) te zijn. De getroffene is bijvoorbeeld vergeetachtig, snel afgeleid of overprikkeld, sneller boos of verdrietig. Deze veranderingen zijn van invloed op de getroffene en op diens naasten. Het is van groot belang deze veranderingen en de daarmee gepaard gaande klachten tijdig te signaleren. Wanneer deze niet tijdig gesignaleerd worden als veranderingen als gevolg van NAH kan dit leiden tot een opstapeling van problemen.
Omdat de gevolgen van NAH vaak niet direct na het letsel optreden is het vooral bij kinderen lastig een link te leggen tussen letsel en gevolgen. Om klachten van mensen en kinderen met NAH op cognitief, emotioneel of gedragsmatig vlak in kaart te brengen en de erkenning en herkenning van mogelijke gevolgen te vergoten bij zowel de cliënt en diens naaste en de zorgverlener zijn verschillende signaleringslijsten ontwikkeld.

  • De signaleringslijst (Brain Injury Alert) voor kinderen en jongeren met hersenletsel screent hoe het gaat met het kind. De signaleringslijst is geen diagnostisch instrument, maar de uitkomsten helpen bij het bepalen welke ondersteuning nodig is: Signaleringslijst voor kinderen en jongeren met NAH 
  • De signaleringslijst volwassenen met NAH is bedoeld om inzicht te krijgen in de cognitieve, emotionele en gedragsmatige aspecten van NAH: signaleringslijst volwassenen met NAH 
  • Deze NAH-in-beeld kaart geeft weer welke vragen je stelt voor het signaleren van NAH en wat mogelijke oorzaken zijn van hersenletsel bij kinderen en jongeren: Signaleringskaart NAH 
  • VeiligheidNL lanceerde met haar partners de gratis app ‘Hoofdletsel Sport’ ontwikkeld. Met deze app kun je hoofd- en hersenletsel tijdens het sporten tijdig signaleren. Bovendien geeft de app heldere adviezen om ernstiger gevolgen te voorkomen: App Hoofdletsel Sport   

Hieronder vind je de opdrachten waarmee je verder in kan gaan op de verschillende methodieken die in dit hoofdstuk aan bod zijn gekomen. We zijn benieuwd naar je ervaringen met de opdrachten. We horen graag wat je ermee gedaan hebt.

Je kunt foto's, verhalen en filmpjes naar ons opsturen. Op deze plek in de kennisbundel gaan we de mogelijkheid bieden om je ervaringen te delen met andere docenten.

Via onderstaande knop kun je contact met ons opnemen.

Stuur je eigen materiaal in >

Opdracht 1: Communicatietechnieken bij afasie

Wie als gevolg van NAH te kampen heeft met afasie heeft van het ene op het andere moment moeite met spreken, begrijpen, lezen en/of schrijven. Om mensen met afasie te helpen zich uit te drukken is er een gespreksboek ontwikkeld. Bekijk het voorbeeld van het gespreksboek en oefen in tweetallen met deze methode.

Verdiepend

Ga met behulp van het gespreksboek in gesprek met iemand met afasie na NAH. Bespreek vervolgens met een medestudent of collega jouw ervaringen. Welke nieuwe inzichten heeft het gesprek opgeleverd?

Opdracht 2: Communicatietechnieken bij niet zichtbare aandoeningen

Deze Free Learning module richt zich op communicatie met mensen met 'Niet-zichtbare beperkingen'. Door het doen van deze free-learning module word je je bewust dat er mensen zijn met een niet-zichtbare beperking. Aan de hand van 15 vragen kun je jezelf basiskennis bijbrengen over wat ‘Niet-zichtbare beperkingen’ zijn en hoe je daar in je communicatie rekening mee kunt houden.

Opdracht 3: Ondersteuningsmethodieken in de praktijk

Er zijn veel verschillende methodieken die professionals kunnen hanteren als het aankomt op de begeleiding en ondersteuning van mensen met NAH. Ook zal je in de praktijk vaak tegenkomen dat je als professional flexibel moet zijn in het toepassen van ondersteuningsmethodieken. Daarnaast zal je in het werken met cliënten verschillende dilemma’s tegen komen.

Ga in gesprek met een professional die al langere tijd werkt met mensen met NAH. Ga in dit gesprek in op:

  • De ondersteuningsmethodieken die hij/zij gebruikt.
  • Welke methodieken zijn er
  • Wat werkt er goed?
  • Wat werkt minder goed?
  • Hoe maak je een keuze voor een ondersteuningsmethodiek?
  • Welke dilemma’s kom je daar in tegen? Etc.

Opdracht 4: Vergelijk ondersteuningsmethodieken (verdiepend)

Werk voor deze opdracht samen met anderen. Vorm een groep van maximaal vier personen. Elk groepje zoekt twee ondersteuningsmethodieken die gebruikt worden bij mensen met NAH. Zij verdiepen zich in deze methodieken en brengen in kaart op welke theorie de methodiek gebaseerd is en wat de werkende principes zijn. Vervolgens vergelijken zij beide methodieken met elkaar. Geef in de vergelijking aan waar de verschillen en overeenkomsten zijn en onderbouw welke methodiek je het meeste aanspreekt.

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail