Kennisbundel Ouderen met verstandelijke beperking

Vilans

Moeilijk verstaanbaar gedrag (MVG)

In dit hoofdstuk gaan we in op Moeilijk verstaanbaar gedrag bij ouderen met een verstandelijke beperking

Ouderen met een verstandelijke beperking vertonen soms moeilijk verstaanbaar gedrag. Een goede analyse van het gedrag is essentieel om te achterhalen wat de oorzaak is van het gedrag, zodat je vervolgens de juiste interventie kunt toepassen.

Arena magazine 4, Blad over het omgaan met onbegrepen (probleem)gedrag in de ouderenzorg.

Oorzaken MVG

Ouderen met een verstandelijke beperking vertonen soms moeilijk verstaanbaar gedrag (MVG). Onder MVG verstaan we gedrag dat gevaarlijk of bedreigend is voor de oudere zelf of voor de omgeving en gedrag dat leidt tot stagnatie van de ontwikkeling of een achteruitgang van de kwaliteit van leven. Moeilijk verstaanbaar gedrag kan ontstaan door:

Omgaan met moeilijk verstaanbaar gedrag

Moeilijk verstaanbaar gedrag heeft een grote invloed op zowel de oudere als professionals en naasten. Wanneer een oudere moeilijk verstaanbaar gedrag vertoont, is het belangrijk om eerst na te gaan voor wie het gedrag eigenlijk moeilijk is. Welke normen en waarden spelen mee bij de professionals en naasten? Daarnaast is het goed om uit te zoeken wat de oorzaak is van het gedrag. Betrek hier zo mogelijk ook mensen bij die de oudere al veel langer kennen en andere bewoners en hun naasten, als een oudere samenwoont in een groep. Het is belangrijk niet te snel over te gaan op oplossingen, maar de tijd te nemen om te verkennen wat eigenlijk het probleem is. Vervolgens kan creatief gezocht worden naar de minst belastende, meest prettige oplossingen voor alle betrokkenen. Zo wordt met iedereen rekening gehouden en kan een passende interventie worden ingezet.

  • Bij CCE is een publicatie over zelfverwonding te koop. Op de website is ook meer informatie te vinden over zelfverwondend gedrag (niet specifiek over ouderen). 

Mogelijke interventies

Er zijn verschillende interventies die ingezet kunnen worden wanneer een oudere moeilijk verstaanbaar gedrag vertoont. Uiteraard is dit niet alleen aan de begeleiders, maar ook aan de (vertegenwoordiger van) de oudere en de arts of psycholoog om hierover beslissingen te nemen. Daarvoor zijn protocollen en richtlijnen vastgesteld.
Psychofarmaca zijn bedoeld om psychische stoornissen te behandelen, maar worden ook vaak gegeven aan mensen met een verstandelijke beperking die moeilijk verstaanbaar gedrag vertonen. Uit onderzoek blijkt dat een derde van de mensen met een verstandelijke beperking met antipsychotica kan stoppen zonder dat dit leidt tot problemen. Het is dus belangrijk om eerst kritisch te kijken naar alle mogelijke oorzaken en oplossingen voordat er medicatie ingezet wordt.
Eén van de interventies die ingezet kan worden is Video Interventie Ouderenzorg (VIO). Deze interventie richt zich op het vergroten van het zelfvertrouwen van professionals en mantelzorgers om met moeilijk verstaanbaar gedrag van ouderen om te gaan. Er wordt gekeken naar mogelijke oorzaken en het verlagen van spanning om zo escalaties te voorkomen.

Hieronder vind je opdrachten over moeilijk verstaanbaar gedrag bij ouderen met een verstandelijke beperking. We zijn benieuwd naar je ervaringen met de opdrachten. We horen graag wat je ermee gedaan hebt.

Je kunt foto's, verhalen en filmpjes naar ons opsturen. Op deze plek in de kennisbundel gaan we de mogelijkheid bieden om je ervaringen te delen met andere docenten.

Via onderstaande knop kun je contact met ons opnemen.

Stuur je eigen materiaal in >

Opdracht 1: Casussen moeilijk verstaanbaar gedrag

Online staan casussen over ouderen met een verstandelijke beperking en moeilijk verstaanbaar gedrag zoals Balans voor Willie, Bijwerkingen bij Bram, Wandelen met Tiny etc. Geef bij een casus adviezen voor het omgaan met moeilijk verstaanbaar gedrag. Bedenk hierbij:

  • Hoe communiceer je met de cliënt in deze situatie?
  • Hoe zou de situatie voor de cliënt zelf zijn?
  • Hoe sluit je aan bij wat de cliënt wil?
  • Wie moeten/kunnen er betrokken worden bij deze situatie?

Verdiepend

Ga na welk beleid jouw organisatie heeft op het gebied van omgaan met moeilijk verstaanbaar gedrag en het toepassen van psychofarmaca (in het kader van vrijheidsbeperkende maatregelen) Beschrijf wat je vindt van dit beleid.

Opdracht 2: E-Learning 'Probleemgedrag'

Er zijn twee e-learning modules beschikbaar over probleemgedrag in de ouderenzorg (niet specifiek over ouderen met een verstandelijke beperking): Probleemgedrag I en Probleemgedrag II.

Verdiepend

  • Hoe kan je naastbetrokkenen betrekken wanneer een cliënt moeilijk verstaanbaar gedrag vertoont?
  • Gebruik de e-learning modules om tips en adviezen te geven aan professionals voor het omgaan met de genoemde vormen van probleemgedrag.

Opdracht 3: Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Bij mensen met een verstandelijke beperking gaan de cognitieve en lichamelijke ontwikkeling niet gelijk op. Zij hebben wel, net als iedereen, seksuele gevoelens en verlangens en behoefte aan intimiteit. Seksualiteit is daarnaast van alle leeftijden en dit onderwerp speelt daarom ook bij ouderen met een verstandelijke beperking. Naast het signaleren en adequaat reageren op moeilijk verstaanbaar gedrag is het ook belangrijk om seksueel grensoverschrijdend gedrag te signaleren en hier adequaat op te reageren. Mensen met een verstandelijke beperking hebben vaker seksueel geweld meegemaakt dan mensen zonder beperking, maar ze kunnen ook pleger van seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn.

Opdrachtbeschrijving

Opdracht 4: Gedragsobservatie

Individuele opdracht

Observeer het gedrag van een oudere cliënt met een verstandelijke beperking die moeilijk verstaanbaar gedrag laat zien. Gebruik hiervoor de ABC-observatielijst. Deze observatielijst is geschreven voor mensen met probleemgedrag en dementie, maar kan voor deze opdracht ook gebruikt worden bij ouderen met een verstandelijke beperking zonder dementie.

In groepjes

Bespreek de ingevulde observatielijsten in een kleine groep. Bespreek eerst hoe het invullen van de observatielijst is gegaan: Hoe was het om de observatielijst in te vullen? Kon iedereen veel van de vragen beantwoorden? etc.

Verdiepend

Ga verder in op elke observatielijst: Wat denken jullie, als jullie naar de observatielijst kijken, over de mogelijke oorzaken van het probleemgedrag? Bespreek mogelijkheden met elkaar en maak een plan van aanpak voor de cliënt aan de hand van ABC-vragen.

A. Omschrijf de gewenste Actie

  1. Wat willen we dat de cliënt doet? 
  2. Kan dit in één keer?
  3. Is het duidelijk en concreet? 
  4. Is het haalbaar?

B Bedenk nieuwe Bewegers

  1. Welke oude bewegers kunnen we veranderen? 
  2. Welke nieuwe bewegers kunnen de nieuwe actie stimuleren?

C Bedenk nieuwe Consequenties

  1. Welke oude consequenties kunnen we weglaten?
  2. Welke nieuwe consequenties versterken de nieuwe actie

Opdracht 5: Tips voor professionals (Verdiepend)

https://www.youtube.com/watch?v=358vKWln7uY

Anti Agressie Trucs, Bron: Goed Gebruik

Bekijk de film Anti Agressie trucs. Welke adviezen worden gegeven om moeilijk verstaanbaar gedrag zoveel mogelijk te voorkomen? Welke van deze adviezen kun je toepassen bij jouw cliënten? Hoe kun je ervoor zorgen dat je collega’s deze adviezen ook gaan toepassen?


 

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail