Kennisbundel Ouderen met verstandelijke beperking

Vilans

Woon- en leefsituatie

In dit hoofdstuk gaan we in op de woon- en leefsituatie van ouderen met een verstandelijke beperking.

De woon- en leefsituatie van de oudere kan veel invloed hebben op de zelfstandigheid, vrijheid en veiligheid. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de woon- en leefsituatie en de effecten daarvan op de oudere.

Passende woon- en leefomgeving

De behoefte aan een andere invulling van wonen en zorg voor ouderen met een verstandelijke beperking neemt toe, waardoor ook steeds meer woonvormen ontstaan. Tussen het zelfstandig wonen en het wonen in een instelling zijn nog veel alternatieve woonvormen mogelijk.

Voor veel ouderen heeft verhuizen een grote impact op het gevoel van veiligheid en geborgenheid. Ze moeten weg uit hun vertrouwde woon- en leefomgeving. Hierdoor kunnen ze ook nog eens contact verliezen met mensen uit hun directe omgeving. Wanneer een oudere er niet meer in slaagt om zelfstandig te wonen of niet meer op de woongroep kan blijven, moet er gekeken worden naar andere mogelijkheden. De wensen van de oudere staan hierbij centraal: Wat wil en kan de oudere? Is meer ondersteuning mogelijk? Het is ook belangrijk om naastbetrokkenen hierbij te betrekken om te kijken wat zij willen en kunnen betekenen voor de oudere.

Inrichting woon- en leefomgeving

Het is belangrijk om goed na te denken en te overleggen over de inrichting van een woning voor ouderen met een verstandelijke beperking. Denk bijvoorbeeld aan een stroeve vloerafwerking, voldoende bergruimte voor rollators en rolstoelen, zo min mogelijk niveauverschillen, goede geluidsisolatie en verlichting en een herkenbare plattegrond. De woon- en leefomgeving moet uiteraard passen bij de behoeften en wensen van de oudere. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een prikkelarme inrichting of juist een ruimte met veel prikkels. Als professional laat je de oudere en naastbetrokkenen zoveel mogelijk de omgeving inrichten. Hierbij kan ook hulp gevraagd worden van architecten, ergotherapeuten of gedragstherapeuten.

Technologie en hulpmiddelen

Het aanbod op het gebied van technologie en hulpmiddelen voor ouderen met een verstandelijke beperking is groot en breidt zich snel uit. Zowel specifiek voor de zorg ontwikkelde technologie als consumentenproducten die gebruikt kunnen worden in de woon- en leefsituatie van de oudere. De inzet van technologie om gezondheid te ondersteunen (eHealth) kan een bijdrage leveren aan betaalbare, toegankelijke en goede zorg. Het inzetten van technologie kan een bijdrage leveren aan de vrijheid en zelfstandigheid van ouderen.

Ondanks het grote aanbod kan het moeilijk zijn om erachter te komen welke technologie en hulpmiddelen geschikt zijn in het dagelijks leven van de oudere. Overzichten op websites en gepubliceerde onderzoeken kunnen helpen bij het vinden van passende technologie en hulpmiddelen. Bij de aanschaf van technologie en hulpmiddelen kunnen zorgorganisaties, zorgverzekeraars, professionals, ouderen en naastbetrokkenen betrokken zijn.

Voorbeelden van technologie bij ouderen zijn de Actiwatch, zeehond PARO, zorgrobot ZORA en de Virtual Reality-bril.

Hieronder vind je opdrachten over de woon- en leefsituatie van ouderen met een verstandelijke beperking. We zijn benieuwd naar je ervaringen met de opdrachten. We horen graag wat je ermee gedaan hebt.

Je kunt foto's, verhalen en filmpjes naar ons opsturen. Op deze plek in de kennisbundel gaan we de mogelijkheid bieden om je ervaringen te delen met andere docenten.

Via onderstaande knop kun je contact met ons opnemen.

Stuur je eigen materiaal in >


 

Opdracht 1: Woon- en leefsituatie

https://vimeo.com/41351865

Omschrijf hoe jouw eigen woon- en leefomgeving eruit ziet: jouw huis, wijk, werk/school etc. Ga met elkaar in gesprek over wat er aangepast zou moeten worden in jouw woon- en leefomgeving om het een fijne en veilige plek te maken voor ouderen met een verstandelijke beperking. Gebruik eventueel de vragenlijst over wonen en veiligheid uit de Wegwijzer wonen en veiligheid (pagina 4 t/m 9) als hulpbron.

Verdiepend

Onderzoek hoe veilig de omgeving is van een oudere cliënt:

  • Hoe veilig is de woon- en leefomgeving?
  • Welke aanpassingen zouden de veiligheid van de woon- en leefomgeving verhogen?
  • Wat kun jij doen om de veiligheid te verbeteren?
  • Kent jouw organisatie een commissie die zich bezig houdt met kwaliteit en veiligheid? Zo ja, wat doet deze commissie precies?
  • Kent jouw organisatie een afdeling die zich bezig houdt met inrichting en toepassing van technologie? Zo ja, wat doet deze afdeling precies?

Opdracht 2: Diversiteit

Ouderen met een verstandelijke beperking wonen en leven vaak samen. Tussen deze ouderen kunnen grote verschillen zijn, niet alleen in mogelijkheden en wensen, maar ook bijvoorbeeld in afkomst (uit Nederland/uit andere landen) en seksuele geaardheid (heteroseksualiteit/homoseksualiteit). Het is belangrijk om na te denken over hoe je kan aansluiten bij alle unieke oudere cliënten.

Nodig een ervaringsdeskundige uit op het gebied van diversiteit. Dit kan een allochtone oudere zelf zijn, iemand die werkt met allochtone ouderen, een naastbetrokkene van een homoseksuele oudere etc. Bedenk passende vragen. Bespreek deze met anderen en selecteer samen de vragen die gesteld gaan worden. Voer een gesprek met de ervaringsdeskundige.

Verdiepend

  • Wat heb je geleerd van dit gesprek? Hoe ga je dit toepassen? 
  • Welke tips en adviezen m.b.t. het omgaan met diversiteit kun je, op basis van de resultaten van het gesprek, geven aan professionals?

Opdracht 3: E-health

Bij de kennisbundel eHealth van Vilans horen verschillende filmpjes over eHealth. Bij de kennisbundel zijn ook veel opdrachten te vinden.

Verdiepend

Bedenk technologische oplossingen die gebruikt kunnen worden bij oudere mensen met een verstandelijke beperking om:

  • De zelfredzaamheid te vergroten
  • Veiligheid te vergroten/ risico’s te beperken
  • Bewegen te stimuleren
  • Eenzaamheid te verminderen/contacten te bevorderen
  • Onderbouw het effect en de meerwaarde van de technologische oplossingen.

Opdracht 4: Hulpmiddelen en technologie

Interview een collega of student over technologie in de zorg. Dit kan je eventueel opnemen, zodat het een soort podcast wordt. Zie als voorbeeld: Podcast Innovatie in de gezondheidszorg

Bedenk eerst vragen die je wil stellen in het interview. Hierbij kun je denken aan vragen als: Welke hulpmiddelen en technologie worden er gebruikt in de beroepspraktijk? Welke hulpmiddelen en technologie gebruik jij zelf veel en zouden die ook voor de ouderen ingezet kunnen worden? Welke hulpmiddelen en technologie zou jij graag in de beroepspraktijk inzetten? Ter inspiratie:

Verdiepend

Interview professionals van een instelling over het gebruik van technologie. Op basis van jouw bevindingen formuleer je adviezen voor het gebruik van andere/nieuwe hulpmiddelen en technologie. Onderbouw deze adviezen.

Opdracht 5: Dilemma’s bij inzet hulpmiddelen en technologie (verdiepend)

Breng de dilemma’s die professionals ervaren met betrekking tot het gebruik van technologie en hulpmiddelen in kaart. Voer een gesprek met minimaal twee professionals. Bespreek de manier waarop technologie en hulpmiddelen worden ingezet en de dilemma’s die de professionals daarbij ervaren. Deel vervolgens jouw bevindingen met anderen en bespreek de dilemma’s met elkaar.

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail