Kennisbundel Ouderen met verstandelijke beperking

Vilans

Vooraf

Als professional in de gehandicaptenzorg is kennis van de doelgroep ouderen met een verstandelijke beperking zeer belangrijk. Daarom heeft Vilans in nauwe samenwerking met de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en BDM Advies deze kennisbundel opgesteld.

Gemiddeld behoort iemand met een verstandelijke beperking vanaf 50 jaar tot de doelgroep ouderen. Bij mensen met het syndroom van Down en mensen met een ernstige verstandelijke beperking begint de veroudering vaak al rond de 40 jaar. Bij mensen met een licht verstandelijke beperking begint het verouderingsproces vaak rond de 65 jaar.

Met het gebruik van deze definitie van ouderen met een verstandelijke beperking sluit de kennisbundel aan bij het competentieprofiel Ouderen voor beroepskrachten in het primaire proces van de gehandicaptenzorg die ondersteuning bieden aan ouder wordende mensen met een verstandelijke beperking: Competentieprofiel Ouderen.

Voor wie is de kennisbundel?

Deze kennisbundel is bedoeld voor docenten van opleidingen in de zorg (mbo en hbo). De kennisbundel kan gebruikt worden als lesstof en is geschikt voor het keuzedeel Ouderen. Daarnaast kan het materiaal ook gebruikt worden voor de bij- en nascholing van professionals.

Wat vind je in deze kennisbundel?

Het bieden van zorg en ondersteuning aan ouderen met een verstandelijke beperking brengt vaak extra uitdagingen met zich mee. Als begeleider moet je zowel kennis hebben van de verstandelijke beperking en van het ouder worden. Onderwerpen die in de kennisbundel aan bod komen zijn: kenmerken van de doelgroep, ziektebeelden en gezondheidsproblemen (waaronder dementie), verlies en rouwverwerking, de woon- en leefsituatie, het sociaal netwerk en dagbesteding, gezonde leefstijl en vitaliteit, ondersteuningsmethodieken, palliatieve en terminale zorg en moeilijk verstaanbaar gedrag bij ouderen met een verstandelijke beperking. In de kennisbundel zijn veel uiteenlopende bronnen gebruikt om een zo compleet mogelijk beeld van ouderen met een verstandelijke beperking te schetsen en aan te sluiten bij de praktijk.
Naast kennisbronnen bevat deze kennisbundel opdrachten die tijdens het onderwijs ingezet kunnen worden. De opdrachten richten zich voornamelijk op het begrijpen van de doelgroep, het toepassen van ondersteuningsmethodieken en het gebruiken van de opgedane kennis met behulp van casussen (Taxonomie van Bloom; niveau 2 en 3). De opdrachten die gericht zijn op analyseren en/of evalueren (Taxonomie van Bloom; niveau 4 en 5) worden aangeduid als verdiepende opdracht.

Hoe gebruik je de kennisbundel

De kennisbundel Ouderen met een verstandelijke beperking bestaat uit 11 hoofdstukken met bijbehorende opdrachten. De onderwerpen sluiten aan bij de inhoud van het competentieprofiel en de kennisbundel. Je hoeft niet alles uit deze kennisbundel te gebruiken. Haal eruit waar jij aandacht aan wilt besteden en wat jij kunt gebruiken in je lessen. De kennisbundel is zo geschreven dat de hoofdstukken zowel opeenvolgend als apart van elkaar te gebruiken zijn.

Enkele tips voor gebruik zijn:

  • Docenten, trainers, studenten en professionals kunnen bronnen uit kennisbundel gebruiken om zich verder te verdiepen in een specifiek onderwerp/vraagstuk.
  • Gebruik bij de ontwikkeling van leermiddelen theorie en opdrachten uit kennisbundel. Voeg door middel van knippen en plakken de gekozen onderdelen toe aan je eigen leermiddelen.
  • Verwijs in leermiddelen naar de kennisbundels, zo stimuleer je professionals en studenten om zelf doelgericht informatie op te zoeken in de kennisbundels.
  • Onderwijs en werkveld kunnen met behulp van de kennisbundels samen bepalen wat ze willen opnemen in een leertraject. Verder kunnen ze aan de hand van de kennisbundel afstemmen welke opdrachten de studenten tijdens de stage maken.

Betrek bij onderwijs en training indien mogelijk ook ervaringsdeskundigen.
Ervaringsdeskundigen op het terrein van oudere wordende personen met een verstandelijke beperking zijn beschikbaar via de LFB. De LFB is een landelijke belangenorganisatie voor en door mensen met een verstandelijke beperking.

Aansluiting met competentieprofiel en keuzedeel 

In het competentieprofiel ‘Ouderen’ en in het keuzedeel ‘Ouder wordende mensen met een verstandelijke beperking’ wordt beschreven welke specifieke competenties nodig zijn voor het ondersteunen van ouderen met een verstandelijke beperking. Het competentieprofiel Ouderen is een aanvulling op het Landelijk competentieprofiel beroepskrachten primair proces gehandicaptenzorg (BCP niveau ABC) en het Beroepscompetentieprofiel voor professionals met een hogere functie (niveau D) in het primaire proces van de gehandicaptenzorg (BCP niveau D).

De kennis en leermiddelen die staan in de kennisbundel sluiten aan bij het competentieprofiel ‘Ouderen’ en in het keuzedeel ‘Ouder wordende mensen met een verstandelijke beperking’. In het document Koppeling kennisbundel, keuzedeel en competentieprofiel Ouderen met een verstandelijke beperking staat een tabel met daarin de koppeling tussen de onderwerpen van de kennisbundel en de onderdelen van het genoemde keuzedeel en competentieprofiel.

In samenwerking met

Deze kennisbundel is ontwikkeld in opdracht van de VGN, in het kader van de kwaliteitsagenda gehandicaptenzorg ‘Samen Sterk voor Kwaliteit’, een samenwerking van Ieder(in), KansPlus, LSR, LFB, MEE Nederland, NVAVG, VGN, V&VN, ZIN, IGJ i.o. en het Ministerie van VWS.

Vilans logo BD advies logo VGN logo Ik doe mee logo

Devie Rusch – VGN
Inge Redeker – Vilans
Lian Stouthard - Vilans
Atie Beverdam – BDM Advies
Lianne Beverdam – BDM Advies

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail