WHO: toekomstbestendige zorg vraagt om meer dan alleen zorgprofessionals

Vilans-bestuurder Mirella Minkman was lid van de internationale expertgroep die het rapport tot stand bracht. De WHO pleit voor een bredere kijk op de arbeidsmarkt in de zorg, waarbij de behoeften van mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben centraal staan. Hennie Boeije, Vilans-expert en bijzonder hoogleraar Organisatie van zorg aan de Vrije Universiteit, reageert op het rapport en wat we met deze aanbevelingen kunnen doen in Nederland.

Toenemende zorgvraag

Niet alleen in Nederland staat de zorg onder druk. In de hele wereld wordt het door veroudering van de bevolking, een toenemende zorgvraag en personeelstekorten steeds moeilijker om iedereen passende zorg en ondersteuning te bieden. Met alleen professionele zorg gaan we het niet redden om deze uitdagingen het hoofd te bieden. In het rapport ‘Development, management and support of care workers – towards an integrated health and care workforce’ benadrukt de WHO het belang van een samenhangende aanpak. Daarbij gaat het niet alleen om hoeveel mensen er in de zorg werken, maar ook om hun vaardigheden, de verdeling van taken en de samenwerking tussen verschillende vormen van zorg en ondersteuning. ‘Een goede mix van mensen en vaardigheden (skill mix) is cruciaal’, zegt Hennie.

Samenwerking tussen formele en informele zorg

De WHO benadrukt dat zowel betaalde zorgverleners als onbetaalde en vaak niet-specifiek opgeleide mensen een belangrijke rol spelen. Naast zorgprofessionals zijn ook mantelzorgers, andere mensen uit het netwerk, vrijwilligers en buurtgenoten onmisbaar om mensen passende ondersteuning te bieden.

Hennie: ‘Dat vraagt om een goede samenwerking in de triade (zorgvrager-mantelzorger-zorgprofessional) waarin iedereen een passende of goede rol krijgt en inneemt. Dat overstijgt taken en verantwoordelijkheden. Om dat te realiseren is het belangrijk dat er een goede samenwerkingsrelatie wordt opgebouwd. Deskundigheid en vertrouwen zijn daarin essentiële componenten. Daarnaast is ondersteuning van mantelzorgers belangrijk zodat zij zorg kunnen combineren met andere activiteiten waaronder betaald werk. Dit kan voorkomen dat ze te veel op hun bord krijgen.’

Meer aandacht voor de organisatie van het werk

Een toekomstbestendige arbeidsmarkt in de zorg vraagt zeker om goede arbeidsomstandigheden. Denk aan passende scholing, ontwikkelmogelijkheden, eerlijke beloning en een juiste balans in de werkzaamheden. Zodat er een evenwichtige werkdruk is. In de aandacht voor goed werk hoort in toenemende mate dat wordt gekeken naar de plaats van samenwerking in verpleegkundige en verzorgende beroepen.

Hennie: ‘In mijn oratie in juni 2026 heb ik het gehad over deze samenwerking. Hiervan gaan grote beloften uit om te komen tot meer arbeidsplezier, kwaliteit van zorg en erkenning van mantelzorgers. Maar er staan ook dingen in de weg van die samenwerking. Voor samenwerking is een goede samenwerkingsrelatie nodig waarin betrokkenen belangen op elkaar afstemmen. Eerlijk inzicht op wat er voor ieder op het spel staat, denk aan zeggenschap en werkdruk, is een voorwaarde.’

‘Technologie kan hierbij helpen. Digitale hulpmiddelen en andere innovaties kunnen mensen ondersteunen om zelfstandiger te leven en iedereen die bij de zorg betrokken is helpen bij hun werkzaamheden. Tot op heden worden technologie en informele zorg vaak apart van elkaar bekeken. Zo kiezen zorgorganisaties vaak of ze inzetten op technologie en AI óf meer inzetten op informele zorg. Terwijl het gebruik van technologie en AI gevolgen heeft voor de samenwerking tussen zorgprofessionals en informele zorgverleners. De WHO benadrukt dat al deze ontwikkelingen in samenhang moeten worden bezien.’