Kennisbundel Ernstig meervoudige beperking

Vilans

Dagbesteding

Mensen met EMB gaan vaak naar dagbesteding waar ze verschillende activiteiten doen. Door activiteiten uit te voeren, kan een persoon met EMB ontspannen, zichzelf zijn en zich ontwikkelen. Hij kan contact maken met en invloed uitoefenen op zijn omgeving. Ook geven activiteiten een duidelijke invulling aan de dag van iemand met EMB.

Activiteiten

Door de grote verschillen tussen mensen met EMB en de kwetsbaarheid van mensen met EMB is het niet altijd makkelijk om passende activiteiten te bedenken. Dagbesteding is niet persé iets dat apart staat van de dagelijkse levensactiviteiten. Denk er ook aan dat de manier waarop je ondersteuning bij alle dagelijkse activiteiten aanbiedt, voor een belangrijk deel bijdraagt aan een dag die waarde heeft en prettig verloopt. 

De houding en het gedrag van een professional zijn belangrijk. Als professional moet je investeren in het contact maken en vasthouden met cliënten om zo goede en passende ondersteuning en activiteiten te kunnen bieden. Je moet nieuwsgierig zijn naar wie diegene is en wat iemand kan, waar hij moeite mee heeft en wat hij leuk vindt om te doen. Ook moet je naar jezelf durven kijken en vragen durven stellen als: hoe gedraag ik me tijdens mijn werk? Hoe voel ik me? Wat voor invloed heeft mijn gedrag op het welzijn van de persoon met EMB? Het kan een hele zoektocht zijn om te achterhalen wat iemand nodig heeft en om een verbinding te zoeken met en aan te sluiten bij de persoon met EMB. De naasten, zoals de ouders, kunnen hierbij helpen. Zij kunnen vertellen over het karakter, wat er thuis gebeurd (is), gewoontes etc.

Als professional zoek je samen met naastbetrokkenen naar activiteiten die aansluiten bij de mogelijkheden en wensen van de persoon met EMB. Je kijkt samen op welke gebieden de cliënt zich kan en wil ontwikkelen en wanneer hij alert is. Ook zorg je dat er genoeg activiteiten zijn, zodat deze ook in het weekend en in de avonden aangeboden kunnen worden. Het is daarnaast belangrijk voldoende begeleiding bij activiteiten te hebben, zodat er ook genoeg één op één aandacht is.

Snoezelen

Een bekende activiteit voor mensen met EMB is snoezelen. Snoezelen is een combinatie van de woorden snuffelen en doezelen. Dit geeft aan dat het bij snoezelen zowel om activering als om ontspanning gaat. Bij een snoezelactiviteit worden de zintuigen van de persoon met EMB geprikkeld. Er is in een prettige omgeving iets te zien, horen, voelen, proeven en/of ruiken. Meestal zijn er speciale snoezelruimtes met speciale verlichting, zitplaatsen en sfeermaterialen. Bij snoezelen let je bij de persoon met EMB op overstimulatie en stem je de activiteit af op de belevingswereld en behoeften van de persoon. Met snoezelactiviteiten probeer je als professional verveling tegen te gaan bij iemand met EMB, het contact te bevorderen en de ontspanning te vergroten. Andere ontspannende activiteiten voor mensen met EMB zijn bijvoorbeeld ontspanningsmassages.

Voorlezen

Kinderen worden veel voorgelezen en ook volwassenen luisteren vaak nog graag naar verhalen. Ook voor mensen met EMB is voorlezen vaak een fijne activiteit. Voorlezen is leerzaam, maar ook een goed moment om contact te maken. Multi-sensory storytelling (MSST) is een voorleesmethode die gebruikt kan worden bij mensen met EMB. Hierbij worden persoonlijke verhalen gemaakt en verteld die aansluiten bij de belevingswereld van de persoon met EMB. Tijdens het verhaal worden ook de zintuigen geprikkeld.

Muziekactiviteiten

Muziek maken is leuk. Ook voor mensen met EMB. Het maken van muziek heeft veel positieve effecten. Zo kan het helpen bij de sociale, communicatieve, cognitieve, motorische en emotionele ontwikkeling. Door muziek te maken is iemand meer op de omgeving gericht, want er kan gereageerd worden op de muziek en er kan met muziek gecommuniceerd worden. Ook werkt het maken van muziek ontspannend. Naast zelf muziek maken kan achtergrondmuziek ook een positieve invloed hebben op de ontwikkeling en het gedrag.

  • Lees meer op de website van BOSK over Muziekactiviteiten
  • Beleven in Muziek (BIM) is een manier van werken met muziekbeleving in de zorg voor mensen met EMB
  • ZOEM is een muziekmethode ontwikkeld voor iedereen die werkt met mensen met EMB

Spelactiviteiten

Kinderen en volwassenen met EMB spelen vaak niet uit zichzelf, terwijl spelen ook voor hen een zinvolle invulling kan zijn van hun vrije tijd. Daarnaast is spel een goed moment om contact te maken met de persoon met EMB en iets samen te doen. Professionals spelen een actieve rol bij het begeleiden van spelactiviteiten. Zo kan je als professional de cliënt beter leren kennen. Ook kan je met naastbetrokkenen samenwerken bij het bedenken en uitvoeren van spelactiviteiten. Spelmateriaal en spelregels moeten vaak aangepast worden voor mensen met EMB. Vooral spelmateriaal en speelgoed dat gericht is op de zintuigen is goed bruikbaar voor mensen met EMB. Hierbij ligt het natuurlijk ook aan de mogelijkheden en het karakter van de persoon met EMB waar hij graag mee speelt. Professionals moeten vaak het spel opstarten, stimuleren en stoppen. Spel- en muziekactiviteiten kunnen ook gecombineerd worden. Een voorbeeld hiervan is het belevingstheater, waarbij de zintuigen geprikkeld worden door spel en muziek. Mensen met EMB kunnen tijdens de theatervoorstelling contact maken en reageren.

Bewegingsactiviteiten

Bewegen is belangrijk voor een goede fysieke en geestelijke gezondheid. Doordat veel mensen met EMB motorische beperkingen hebben, zijn zij vaak afhankelijk van hulp bij beweging. Het is dan ook belangrijk om stimulerende activiteiten aan te bieden. Tijdens alledaagse activiteiten kan bewegen worden gestimuleerd, daarnaast kunnen er aangepaste beweegactiviteiten worden aangeboden. Dit betekent wel dat je als professional kennis moet hebben van stimulerende activiteiten die aansluiten bij het niveau en de fysieke mogelijkheden van de persoon met EMB.

Hieronder vind je opdrachten waarmee je dieper in kan gaan op dagbesteding(sactiviteiten) voor mensen met EMB. We zijn benieuwd naar je ervaringen met de opdrachten. We horen graag wat je ermee gedaan hebt.

Je kunt foto's, verhalen en filmpjes naar ons opsturen. Op deze plek in de kennisbundel gaan we de mogelijkheid bieden om je ervaringen te delen met andere docenten.

Via onderstaande knop kun je contact met ons opnemen.

Stuur je eigen materiaal in >

Opdracht 1: Films over activiteiten voor EMB

Bekijk video’s over activiteiten voor mensen met EMB.

Op het YouTube-kanaal ‘Ik ga EMB!’ zijn onder verschillende categorieën allemaal filmpjes te vinden (filmpjes duren ongeveer een minuut). Maar er zijn ook nog andere filmpjes, zoals een filmpje van Philadelphia: Belevingstuin Brugstraat Heerde (3:00 min.). Daarnaast staat op BOSK een video over Jip, die geniet van actie: Vrije tijd, vervoer en sociale kaart (3:50 min.). Ook het YouTube-kanaal ‘Film Je Leven’ heeft verschillende filmpjes, zoals Leerbelevenis (4:50 min.). Er kan ook gekeken worden naar een Engels filmpje: Dog assisted therapy for young people with severe multiple disabilities (5:13 min.).

Bedenk voor het kijken van de filmpjes vragen als:

  • Welke activiteiten zie je in de filmpjes?
  • Hoe reageert de persoon met EMB in het filmpje op de activiteit?
  • Hoe is de interactie tussen de begeleider en de persoon met EMB?
  • Wat zijn aandachtspunten bij het uitvoeren van activiteiten bij mensen met EMB?

Verdiepend:

Schrijf, in kleine groepjes, jullie antwoorden op post-its en plak deze per vraag op een bord. Reflecteer na het kijken van de filmpjes op de antwoorden en bespreek hoe het jullie lijkt om activiteiten te doen met mensen met EMB.

Opdracht 2: Voorbeeldactiviteiten

Ervaar activiteiten die geschikt zijn voor mensen met EMB. Kies een activiteit uit, bereid deze voor en voer hem uit.

Verdiepend:

Beantwoord na de activiteit de volgende vragen:

  • Hoe voelde je je tijdens de activiteit?
  • Hoe zou de cliënt zich voelen tijdens zo’n activiteit?
  • Waarom kan deze activiteit fijn zijn voor jouw cliënt?
  • Wanneer zou deze activiteit prettig zijn voor jouw cliënt?
  • Kan je samenwerken met naastbetrokkenen bij het aanbieden van deze activiteit?

Opdracht 3: Spelmateriaal ontwikkelen

Ontwerp zelf spelmateriaal voor iemand met EMB. Je kan ideeën opdoen op de website vinkennest.nl: Zelfgemaakte aanpassingen.

Begin met een brainstorm:

  • Voor wie wordt het spelmateriaal gemaakt: Wat kan diegene wel/niet? Wat vindt diegene wel/niet leuk?
  • Hoe moet het spelmateriaal eruit komen te zien: Denk aan het doel, de vorm, de grootte, wie het spelmateriaal gaat gebruiken, waar het spelmateriaal gebruikt gaat worden, hoeveel kosten de materialen etc.
  • Welke ideeën heeft iedereen?

Kies hierna met welk idee voor spelmateriaal je verder wil gaan. Werk het idee uit tot een ontwerp.

Verdiepend:

Maak het ontworpen spelmateriaal daadwerkelijk en test het. Geef elkaar tips over hoe jullie het spelmateriaal nog kunnen verbeteren.

Opdracht 4: Verhaal maken

Bekijk de filmpjes behorende bij EMB in het vizier waarbij een professional, ouder en orthopedagoog aan het woord zijn. Samen moet je zo goed mogelijk zorgen voor de persoon met EMB.

EMB in het vizier in de spotlights

 

 

 

Kijk naar tabel 1 in het artikel van Markant Multi-sensory telling: een goed verhaal naar de richtlijnen voor het schrijven en vertellen van een goed verhaal.

Maak nu zelf een boek met een verhaal volgens de methode multi-sensory storytelling. Je kunt het verhaal maken voor iemand met EMB of voor iemand uit je omgeving.

Verdiepend:

Evalueer de verschillende verhalen:

  • Hoe was het om het verhaal te maken?
  • Wat ging goed? Wat kon beter?
  • Heeft iemand het verhaal al voorgelezen? Zo ja, hoe was dat?
  • Voldoen de verhalen aan de richtlijnen?
  • Zou je voor (meer) cliënten een persoonlijk verhaal willen maken?

Opdracht 5: Casusopdracht (verdiepend)

Lees deze casus en beantwoord de volgende vragen in tweetallen:

  1. Hoe kunnen de begeleiders achterhalen welke activiteiten aansluiten bij de wensen, behoeften en mogelijkheden van Annette? Hoe worden de naasten van de cliënt hierbij betrokken?
  2. Bedenk 3 activiteiten die mogelijk geschikt zijn voor Annette. Activiteiten die ervoor zorgen dat ze meer ontspant en zich prettig voelt. Onderbouw waarom je deze activiteiten hebt gekozen.
  3. Schrijf bij elke activiteit een uitleg voor de begeleiders van Annette. Welke materialen en middelen worden gebruikt? Hoe en wanneer worden deze ingezet?
  4. Schrijf een advies voor haar begeleiders. Deze bevat in ieder geval het antwoord op de volgende vragen:
  • Wanneer en hoe kunnen ze de genoemde activiteiten inzetten?
  • Met welke specifieke aandachtspunten moeten ze rekening houden?
  • Hoe kunnen ze er achter komen of de bedachte activiteiten aansluiten bij de wensen en behoeften van Annette?

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail