Wijkverpleegkundige nieuwe stijl

Vilans

Beroep in ontwikkeling

De brede functie van de wijkverpleegkundige biedt veel kansen voor de toekomst. De wijkverpleegkundige speelt een centrale rol in goede zorg voor de kwetsbare groep mensen die steeds langer thuis blijft wonen. Daarnaast is de verbindende rol in de wijk van waarde voor maatschappelijke gezondheid. Daar waar de wijkverpleegkundige eerst vooral individuele zorg verleende krijgt de wijkverpleegkundige nu de ruimte om ook oog te hebben voor de maatschappelijke gezondheid die niet alleen beperkt is tot het gezondheidsdomein, maar ook rekening houdt met de veel aspecten uit het sociale domein.

Waarom nodig?

Voor de toekomst zien we drie ontwikkelingen.

  1. We stevenen af op een samenleving waarin het aantal ouderen sterk toeneemt. Bovendien hebben we te maken met dubbele vergrijzing: onder de groep ouderen zal het aantal 80-plussers het hardst groeien. Tegelijkertijd neemt de beroepsbevolking af door ‘ontgroening’. Er dreigt dus een enorme kloof tussen zorgbehoefte en zorgaanbod. 
  2. De kosten van onze gezondheidszorg bedragen nu 11% van het BNP (Bruto Nationaal Product). Het CBS (Centraal Bureau voor Statistiek) voorspelt dat dit bij ongewijzigd beleid in 2030 stijgt naar 25-30% van het BNP. Dan wordt het een probleem voor de hele maatschappij omdat we dan steeds minder geld beschikbaar hebben voor andere belangrijke zaken zoals onderwijs, veiligheid, huisvesting en vervoer. Met andere woorden: de zorg dreigt onbetaalbaar te worden en vormt daardoor een groot economisch probleem.
  3. Enorm veel gezondheid gaat verloren door de sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Deze verschillen zorgen voor - vaak vermijdbare - gezondheidskosten. Mensen met een lager inkomen en een lagere opleiding leven volgens de laatste berekeningen van het CBS, het SCP en het RIVM  11 jaar korter en zelfs 19 jaar korter in gezondheid dan men met een hogere sociaaleconomische status (SES). Deze verschillen zijn de afgelopen jaren eerder groter dan kleiner geworden.

Deze ontwikkelingen leiden tot een scenario dat we alleen kunnen voorkomen als we de gezondheidszorg radicaal anders vormgeven en betrokken partijen bereid zijn er samen de schouders onder te zetten. Een paradigmashift dus. Een kanteling in ons denken over gezondheid en gezondheidszorg.

Van 'ziekte en zorg' naar 'gezondheid en gedrag'

De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) heeft in 2010 de paradigmashift op de maatschappelijke agenda geplaatst. In haar adviesrapport ‘Perspectief op gezondheid’ analyseert de RVZ dat de gezondheidszorg te eenzijdig gericht is op ziekte en zorg (ZZ). Het gaat vooral over behandelingen (operaties, medicaties, consulten), instellingen worden betaald voor zorg in plaats van gezondheidswinst.

De RVZ adviseert dat we een radicale omwenteling moeten maken in ons denken over en vormgeven van de gezondheidszorg. We moeten ons richten op gezondheid, gedrag, leefstijl en preventie.

Het nieuwe motto is dan ook:  ‘van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag’.
Visie op betaalbare zorg in de toekomst.

Van 'gezondheid en gedrag' naar 'mens en maatschappij'

Omslag boek de gezondheidsepidemieInmiddels zijn we 6 jaar verder en weten we dat ook gezondheid en gedrag te eenzijdig is. Het model van Lalonde laat zien dat de fysieke en maatschappelijke omgeving minstens zo belangrijk is voor de gezondheid. Dat besef wordt ondersteund door recent onderzoek over de invloed van de omgeving op gezondheid (pdf) van (geen) groene omgeving, armoede, laaggeletterdheid en langdurige stress.

Ook het RIVM komt in haar Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) tot het advies om in het preventiebeleid  meer aandacht te besteden aan de fysieke en sociale omgeving. Dit komt overeen met studies van Johan Mackenbach, hoogleraar Maatschappelijke Gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit. Hij concludeert dat maar liefst 50% van onze gezondheidsklachten wordt veroorzaakt door omgevingsfactoren. Hun woon-, leef-, werk- en financiële situatie. Als we daar effectieve interventies op inzetten, zou de gemiddelde Nederlander 10 jaar langer gezond kunnen leven. Johan Polder (RIVM) heeft daarom het paradigma van de RVZ in zijn boek 'De Gezondheidsepidemie' aangevuld: van ZZ via GG naar MM (mens en maatschappij).

 

https://www.youtube.com/watch?v=VmFb95akuSo

Triple Aim

Ook in de verdere toekomst blijft preventie heel belangrijk: het Zorginstituut Nederland heeft de Commissie Kaljouw in 2015 opdracht gegeven om na te denken over de structuur van de gezondheidszorg in 2030. De commissie concludeert dat de basis van de gezondheidszorg zou moeten bestaan uit voorzorg (voorkomen dat mensen ziek worden) en gemeenschapszorg (zorg in de eigen leefomgeving). Precies het domein van wijkverpleegkundigen.

Ook een nieuwe aanpak: Triple Aim

Triple Aim is een lange termijnaanpak die goed past op het snijvlak van de gezondheidszorg en het sociale domein. Precies waar de wijkverpleegkundige mee bezig is. Die nieuwe aanpak heeft veel voordelen want je streeft, de naam Triple Aim zegt het al, gelijktijdig drie resultaten na:

  1. de gezondheid van de bevolking behouden en verbeteren
  2. goede kwaliteit van zorg garanderen voor degenen die zorg nodig hebben, 
  3. vermijdbare kosten van de gezondheidszorg terugdringen.

Deze aanpak past goed bij de taken van een wijkverpleegkundige.

Voor meer informatie, zie de website van Triple aim.

Logo Triple Aim

Wat kunnen wijkverpleegkundigen bijdragen?

In 2015 heeft de afdeling Maatschappij en Gezondheid van Verpleging en Verzorging Nederland (V&VN) - waar wijkverpleegkundigen onderdeel van zijn  - geformuleerd wat de gemeenschappelijke kernpunten zijn in de verpleegkundige beroepsuitoefening in het domein Maatschappij en Gezondheid:

  • uitgaan van de leef-, woon- en werksituatie van de cliënt/ de doelgroep;
  • niet alleen het verlenen van zorg maar ook (collectieve) preventie;
  • zowel individueel als groeps- en omgevingsgericht werken;
  • een brede manier van kijken: niet alleen individugericht maar ook systeem- en omgevingsgericht;
  • multisectorale samenwerking: niet alleen binnen de zorg maar ook met andere sectoren; 
  • ethische afwegingen maken.

Lees meer in:

Op basis van deze kernpunten concludeert de afdeling M&G dat verpleegkundigen M&G van onmisbare waarde zijn in het realiseren van het gezond leven van de Nederlandse bevolking conform het gedachtegoed van ZZ via GG naar MM en Triple Aim.

Dit betekent voor wijkverpleegkundigen dat zij zich:

  1. meer moeten profileren - zowel binnen als buiten de gezondheidszorg. Zij moeten laten zien dat zij een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan een betere gezondheid en gezondheidszorg en daarmee aan de maatschappelijke baten door:
  2. meer bij te dragen aan (collectieve) preventie;
  3. meer bij te dragen aan wijkgericht werken;
  4. meer bij te dragen aan zelfmanagement en eigen regie voor cliënten en burgers.

In deze inspiratiebundel laten we zien hoe je dat kunt aanpakken.

Deel deze pagina Facebook Twitter LinkedIn E-mail